მოგზაურობა კატის ჯიშების სამყაროში: სპარსული

თუ ოდესმე გინახავთ კატა, რომელიც ისე გამოიყურება, თითქოს სამეფო ტახტზე საუკუნო ჯდომისთვის დაიბადა, ის უდავოდ სპარსული კატა (Persian Cat) იქნებოდა. თავისი მდიდრული, გრძელი ბეწვით, უზარმაზარი, მეტყველი თვალებითა და ოლიმპიური სიმშვიდით, ეს ჯიში საუკუნეებია კაცობრიობის აღფრთოვანებას იწვევს.

თუმცა, ამ მომხიბვლელი ფასადის მიღმა იმალება უძველესი ისტორია, საოცრად სპეციფიკური ფსიქოლოგია და ადამიანთან უნიკალური ემოციური კავშირი. მოდით, ერთად ვიმოგზაუროთ ამ ფუმფულა არისტოკრატების სამყაროში.

წარმომავლობა და ისტორია: უდაბნოს ქარავნებიდან დედოფლის სასახლემდე

სპარსული კატა კატების სამყაროში ერთ-ერთი ყველაზე ძველი ჯიშია. მათი ფესვები უძველეს აღმოსავლეთში, კერძოდ კი ძველი სპარსეთიდან  (დღევანდელი ირანი) და თურქეთიდან მოდის.
პირველი წერილობითი წყარო, სადაც ეს ჯიშია მოხსენიებული, 1620 წლით თარიღდება. იტალიელმა მოგზაურმა და არისტოკრატმა, პიეტრო დელა ვალემ, სპარსეთში მოგზაურობისას შენიშნა საოცარი, გრძელბეწვიანი კატები, რომლებიც მანამდე ევროპას თვალით არ ეხილა. მან რამდენიმე მათგანი სამშობლოში წამოიყვანა. თითქმის პარალელურად, ფრანგმა ასტრონომმა ნიკოლა-კლოდ ფაბრი დე პეირესკმა მსგავსი კატები თურქეთიდან საფრანგეთში ჩაიყვანა.
ევროპულ მაღალ საზოგადოებაში გამოჩენისთანავე, ამ კატებმა ნამდვილი ფურორი მოახდინეს. ისინი ფუფუნების, სიმდიდრისა და დახვეწილი გემოვნების სიმბოლოდ იქცნენ. თუმცა, ჯიშის ნამდვილი "ოქროს ხანა" XIX საუკუნის ინგლისს უკავშირდება.
დიდი ბრიტანეთის დედოფალი ვიქტორია ცნობილი იყო ცხოველებისადმი სიყვარულით და როდესაც მან რამდენიმე სპარსული კატა შეიძინა, ჯიშის პოპულარობა ცას გასცდა. სწორედ ინგლისში, 1871 წელს, მსოფლიოში პირველ ოფიციალურ კატების გამოფენაზე (Crystal Palace Cat Show), სპარსულმა კატამ უდიდესი ტრიუმფი მოიპოვა და მას შემდეგ მისი პოზიციები არ დაუთმია.
საინტერესოა, რომ საუკუნეების წინანდელი სპარსული კატა ვიზუალურად განსხვავდებოდა დღევანდელისგან – მათ უფრო გრძელი დინგი (ცხვირ-პირი) ჰქონდათ. დღევანდელი "ბრტყელი" სახე (ე.წ. Peke-face) მეოცე საუკუნის ამერიკელი და ევროპელი სელექციონერების მუშაობის შედეგია.


ხასიათი და შინაგანი სამყარო

თუ სხვა კატები სახლში ენერგიის მოუსვენარ ბურთებს გვანან, რომლებიც ფარდებზე ძვრებიან და მაცივრიდან ხტებიან, სპარსული კატა სრულ სიმშვიდესა  განასახიერებს.
სიმშვიდის მოყვარულები: სპარსულ კატას სძულს ქაოსი, ხმაური და მკვეთრი ხმები. ისინი თავს საუკეთესოდ გრძნობენ პროგნოზირებად, წყნარ გარემოში. მათი ხმა საოცრად ნაზი, წვრილი და მელოდიურია, თუმცა მასაც იშვიათად იყენებენ – თავის სათქმელს უფრო მეტყველი თვალებით გადმოგცემენ.
დამოუკიდებლობა და თავმოყვარეობა: მათ აქვთ საოცრად განვითარებული ღირსების გრძნობა. ისინი არასოდეს ითხოვენ ყურადღებას და არ შეგაწუხებენ აკვიატებული ქცევით. თუ დაკავებული ხართ, სპარსული კატა უბრალოდ სადმე ახლოს, სავარძელში მოკალათდება და მოთმინებით დაელოდება თავის რიგს.
თამაშის მანერა: ეს არ ნიშნავს, რომ ისინი საერთოდ არ თამაშობენ. მათ უყვართ სათამაშო თაგვებთან და ბუმბულები, თუმცა ამასაც დიდი გრაციითა და აუჩქარებლად აკეთებენ. როგორც კი თამაში მობეზრდებათ, ისევ თავიანთ სამეფო პოზას უბრუნდებიან.
დამოკიდებულება ადამიანებთან და ოჯახის წევრებთან
სპარსული კატის სიყვარული უნდა დაიმსახუროთ. ისინი არ არიან ის ცხოველები, ვინც პირველივე შემხვედრ უცნობს კალთაში ჩაუხტება და კრუტუნს დაუწყებს. სტუმრების გამოჩენისას ისინი ხშირად დისტანციას იჭერენ და შორიდან აკვირდებიან სიტუაციას.
თუმცა, საკუთარი ოჯახის წევრების მიმართ მათი ერთგულება საზღვრებს სცდება:
მიჯაჭვულობა "თავის" ადამიანზე: სპარსული კატა ხშირად ირჩევს ოჯახიდან ერთ ან ორ ადამიანს, ვის მიმართაც განსაკუთრებულ ნდობასა და სითბოს იჩენს. მათ უყვართ ამ ადამიანის გვერდით ყოფნა, კალთაში ჩაწოლა და ჩახუტება. მათი სიყვარული არის ძალიან მშვიდი, მაგრამ ღრმა.
ბავშვებთან ურთიერთობა: ისინი კეთილგანწყობილი არიან ბავშვების მიმართ, თუმცა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ბავშვები მათ პატივისცემით ეპყრობიან. სპარსული კატა ვერ აიტანს უხეშ თამაშს, კუდის ქაჩვას ან მყვირალა გარემოს. თუ ბავშვი ზედმეტად აქტიურია, კატა უბრალოდ ადგება და უსაფრთხო, მიუწვდომელ ადგილას გადაინაცვლებს.
სხვა ცხოველებთან თავსებადობა: მშვიდი და მეგობრული ბუნების წყალობით, ისინი შესანიშნავად ეწყობიან სხვა კატებსა და წყნარ ძაღლებსაც კი. მათ არ ახასიათებთ დომინანტობისთვის ბრძოლა ან აგრესია.

მოვლისა და ერთობლივი ცხოვრების სპეციფიკა

სპარსული კატის ფლობა, მისი ხასიათიდან გამომდინარე, ნამდვილი თერაპიაა – ისინი საოცრად ამშვიდებენ ნერვულ სისტემას. თუმცა, სანაცვლოდ ისინი ითხოვენ დროს.
მათი უნიკალური ბეწვი ყოველდღიურ ვარცხნას საჭიროებს, რათა არ აიბურდოს, ხოლო მათი დიდი, სველი თვალები – რეგულარულ გაწმენდას. ეს პროცედურები, თუ მას პატარაობიდანვე მიაჩვევთ, თქვენსა და კატას შორის ემოციურ კავშირს კიდევ უფრო აძლიერებს. კატა ამას აღიქვამს, როგორც განსაკუთრებულ მზრუნველობას და სანაცვლოდ უსაზღვრო კრუტუნით დაგაჯილდოებთ.
სპარსული კატა არ არის უბრალოდ შინაური ცხოველი – ის იდეალური კომპანიონია მათთვის, ვინც აფასებს სახლში სიმშვიდეს, ესთეტიკას და ეძებს ერთგულ, წყნარ და საოცრად არისტოკრატიულ მეგობარს, რომელიც ნებისმიერ საცხოვრებელ სივრცეს ნამდვილ სამეფო აპარტამენტებად აქცევს.